Batterijen in de praktijk: terugblik op de werkplaats netcongestie van september

Batterijen worden vaak genoemd als oplossing voor netcongestie. Maar wat kunnen ze daadwerkelijk betekenen voor het elektriciteitsnet, en onder welke voorwaarden zijn ze effectief? Tijdens deze werkplaats gingen deelnemers hierover in gesprek. Met een plenaire presentatie van TenneT en verdiepende werksessies werden zowel de kansen als de beperkingen van batterijen verkend.

Een korte peiling aan het begin van de werkplaats laat zien hoe actueel het onderwerp batterijen is: bijna alle deelnemers hebben in het dagelijks werk de vraag “Kunnen we niet gewoon een batterij plaatsen?” moeten beantwoorden of al eens gepoogd uit te leggen wat een batterij doet voor het elektriciteitsnet. Over dat laatste komt Thijs van Hasselt vanuit TenneT meer vertellen. Hij legt uit hoe batterijen op verschillende soorten locaties invloed hebben op het elektriciteitsnet. Hij maakt hierbij onderscheid tussen vrijstaande batterijen (standalone), batterijen bij bestaande opwek en batterijen achter de meter, bijvoorbeeld bij bedrijven. Aan de hand van data laat hij zien wat de effectiviteit van batterijen is op verschillende hoogspanningsstations.

Zijn belangrijkste tips voor batterijen zijn:

• Plaats ze zo dicht mogelijk bij delen van het net die overbelast zijn
• Benut bestaande batterijen eerst optimaal
• Geef de voorkeur aan batterijen bij bestaande opweklocaties (bijvoorbeeld zon- en windparken)
• Maak gebruik van een flexibele aansluiting en/of stem opwek en verbruik slim op elkaar af

Na de presentatie is er ruimte in de zaal voor vragen over specifieke casussen of projecten waaraan deelnemers werken. De presentatie van Thijs is onderaan dit artikel te vinden. Na deze plenaire presentatie verdiepten we ons in werksessies in verschillende thema’s rondom batterijen.

De aanpak van batterij-initiatieven van gemeente Veenendaal

Gemeente Veenendaal liep tegen een aantal dingen aan rondom batterij-initiatieven. Allereerst is het landelijke aanpakplan voor batterij-initiatieven te hoog-over voor toepassing bij gemeenten. Daarnaast komt input van de gemeente meestal pas aan het einde van het proces, wat niet efficiënt is. Zelfs binnen het vergunningstraject van de gemeente zit energie niet altijd aan tafel. Tot slot werken bedrijven plannen vaak eerst technisch uit voordat ze die bij de gemeente melden.

De gemeente doet hier de volgende dingen aan:

• In een vroeger stadium met bedrijven in gesprek gaan. Zo kunnen de belangrijkste zaken al afgevinkt worden en komen mogelijke hindernissen eerder naar voren. Dit geeft bedrijven meer mogelijkheden om daarop te sturen of voorkomt investeringen zonder resultaat.
• Voor het eerste contactmoment met bedrijven is een two-pager met de belangrijkste zaken om rekening mee te houden voldoende.
• Bij het eerste overleg moeten de knelpunten al duidelijk zijn. Het liefst is dit ook al vooraf aangekondigd bij de gemeente, zodat ze haar huiswerk kan doen.

Daarnaast kwamen er nog een aantal punten naar voren:

• De VRU heeft een handreiking voor energieopslagsystemen over zaken om rekening mee moet houden als het gaat om veiligheid.
• Voor batterijen is er nog geen duidelijk keuzemenu voor beleid vanuit bijvoorbeeld de VNG. Een handboek zoals dat bestaat voor waterstof zou fijn zijn, maar wie dat gaat trekken moet nog uitgezocht worden.
• Meerdere gemeenten werken aan, of nadenken over, beleid voor de inzet van batterijen. Dit gaat over de praktische vraagstukken: onder welke voorwaarden worden batterijen wel of niet toegestaan? Dit met als doel beleid of een handreiking te schrijven (nader te bepalen). Gemeente Veenendaal wil graag inventariseren welke gemeenten hier nog meer mee bezig zijn, om te bekijken of en hoe ze krachten kunnen bundelen. Heb je interesse?  Meld je dan aan bij Keje Spijkerman via keje.spijkerman@veenendaal.nl 

De zin en onzin van een buurtbatterij in een bestaande woonwijk

Een buurtbatterij in de bestaande bouw lijkt een goed idee, maar uit de paneldiscussie tijdens de werksessie over de buurtbatterij bleek dat te simpel gedacht. Torben Fricke van Stedin legde uit dat met een buurtbatterij nog steeds dezelfde hoeveelheid stroom van een trafo naar de klanten moet worden getransporteerd. Juist de kostbare verzwaring van laagspanningskabels en het bijplaatsen van trafohuisjes om bestaande kabels op te splitsen en vanuit twee richtingen te voeden, voorkom je er niet mee. Hooguit voorkom je het verzwaren van een bestaande trafo, maar een buurtbatterij vraagt ook ruimte en maakt geluid. Een ander mogelijk voordeel is het beter benutten van zelf opgewekte stroom op buurtniveau, maar hoe groot dat voordeel is verschilt per situatie, zo vertelde René ter Veer van St. Oranjeadvies. Energiedelen is ook nog een organisatorisch vraagstuk, legde Hugo Schönbeck van RVO verder uit. Daarmee is de conclusie van de drie expert tijdens de sessie kort samen te vatten in dit advies “Een buurtbatterij; bezint eer ge begint”.

De mogelijkheden en knelpunten van energie delen tussen bedrijven

Tijdens de open space gingen zo’n 10 deelnemers uit uiteenlopende organisaties in gesprek over het delen van energie tussen bedrijven aan de hand van een concrete vraag vanuit een deelnemer. Er werd gesproken over knelpunten rond batterijopslag en vergunningverlening. Ook werden via praktijkvoorbeelden manieren verkend om energie tussen bedrijven te delen, zoals batterijopslag, directe verbindingen tussen bedrijven, cable pooling, groepscontracten en laadinfra. Een belangrijke conclusie was dat er veel kansrijke oplossingen zijn om energie te delen tussen bedrijven, maar dat regelgeving, vergunningen en doorlooptijden ondernemers nog te vaak in de weg staan om deze snel toe te passen.

Overige updates

• European Funding Network Utrecht, een provinciaal netwerk voor Europese financieringsmogelijkheden, organiseert dit najaar een netwerksessie rond energietransitie en netcongestie, specifiek gericht op Europese subsidiemogelijkheden en samenwerking. Meer informatie hierover en aanmelden voor de mailinglijst kan via europa@provincie-utrecht.nl. 
• Gemeente Amersfoort organiseert op 29 oktober van 14.30 tot 17.00 een Werkcafé Energie Management Systemen in Amersfoort. Dit is voor alle energiegemeenschappen, energiecoöperaties en verenigingen van bewoners in CPO die energie willen delen. Iedereen die hier binnen de provincie mee bezig is, is welkom. Kijk hier voor aanmelden en meer informatie. In het plenaire gedeelte werd deze sessie benoemd vanuit de zaal.
• Een nieuw onderzoek van CE Delft laat zien dat er meer woningen kunnen worden gebouwd binnen de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet als nieuwbouwwoningen netbewust worden ontworpen. Bekijk het onderzoek hier.

Meld je aan voor de werkplaats netcongestie 

Werk je aan oplossingen voor netcongestie of wil je hier meer over leren? Dan ontmoeten we je graag in de werkplaats netcongestie. Hier werken overheden, bedrijven en netbeheerders samen aan oplossingen voor netcongestie. De volgende werkplaats netcongestie vindt plaats op donderdagochtend 19 november in Utrecht. Via de nieuwsbrief netcongestie blijf je op de hoogte van volgende werkplaatsen en kun je je aanmelden voor de werkplaats:

Inschrijven voor de nieuwsbrief netcongestie