Bij de aanleg van lokale warmtenetten is het belangrijk om de woningeigenaren vanaf het begin een stem te geven. Een warmtenet kan alleen worden aangelegd als een meerderheid van de huishoudens in een wijk meedoet, en oprechte inspraak helpt om draagvlak te creëren. Die is belangrijk want elke woningeigenaar beslist zelf hoe hij van het gas afgaat.
Om de opwarming van de aarde tegen te gaan en om minder afhankelijk te zijn van andere landen, stappen we voor 2050 over op duurzame warmte. In een deel van de wijken is de aanleg van lokale warmtenetten een kansrijke warmteoplossing.
We voelden ons door de take-it-or-leave-it benadering van het warmtebedrijf niet serieus genomen.
Inwoners serieus nemen
Inwoners die kiezen voor een aansluiting op een warmtenet, leggen zich vast voor een periode van tientallen jaren. Immers: per wijk mag maar één warmtebedrijf de bewoners een aanbod doen. Logisch dus dat woningeigenaren willen weten waar ze voor kiezen, en er ook iets over te zeggen willen hebben.
Menno de Wind is samen met Marjanne van Loon oprichter van het Gebruikerscollectief Warmte in Amersfoort; een collectief dat ‘een vereniging van huidige en toekomstige warmte kleingebruikers in Amersfoort’ is, zoals ze dat zelf uitleggen. Menno woont in het Amersfoortse Bergkwartier. In zijn buurt kregen de huiseigenaren een paar jaar geleden ‘uit het niets’ een aanbod voor een warmtenetaansluiting. Hij vertelt: “We voelden ons behandeld als consumenten, alsof we een glasvezelabonnement gingen kopen. Terwijl dit gaat om een contract dat je afsluit voor lange tijd zonder dat je zelf kunt kiezen tussen aanbieders. Veel van mijn buren hadden überhaupt nog niet goed nagedacht over de overstap naar duurzame warmte, laat staan dat we er met elkaar over hadden gepraat of warmtenet een goede optie was. We voelden ons door de take-it-or-leave-it benadering van het warmtebedrijf niet serieus genomen. En hoewel er bewoners waren die een warmtenet zeker interessant vonden, stond de aanpak van het warmtebedrijf veel buren zó tegen, dat het uiteindelijk niet is doorgegaan."
Buurtbewoners informeren hun buren
Er zijn ook buurtgenoten die zelf het initiatief nemen om te onderzoeken of een warmtenet voor hen een goede oplossing is. Een groep inwoners van Amersfoort richtte het initiatief WarmeBuren op om hun buurtgenoten te vragen wat zij nodig hebben om hun woning aardgasvrij te maken. Marjanne van Loon: “Ik heb meegedaan aan dit initiatief. We kwamen niet met een verkooppraatje aan de deur. Bij elke woning namen we de tijd om informatie te geven over het warmtenet en het aanbod van het warmtebedrijf. We luisterden naar de zorgen en bedenkingen van bewoners en vroegen naar hun specifieke situatie. 'Wat heb jij nodig om mee te komen in deze overgang naar gasvrij wonen?' Vragen waar we niet direct een antwoord op hadden, namen we mee en zochten we uit. De antwoorden lieten we checken door de gemeente en het warmtebedrijf, en vervolgens werden ze op de website gezet. Dat werkte heel goed, mensen vonden het prettig op hun eigen niveau te kunnen praten met iemand uit de eigen buurt."
Uiteindelijk is het toch niet gelukt om voldoende deelnemers te werven voor een warmtenet. Marjanne: “Het komt vooral door een gebrek aan tijd dat het niet gelukt is. Het heeft wel heel veel waardevolle input opgeleverd."
Mensen vonden het prettig op hun eigen niveau te kunnen praten met iemand uit de eigen buurt."
Partnerschap borgen met overeenkomsten
Menno: “Voor ons is het cruciaal om tijdens het hele proces als partner gezien te worden door zowel gemeente als warmtebedrijf. Daarom hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de gemeente Amersfoort. Daarin hebben we de rolverdeling en taken vastgelegd. Met het warmtebedrijf sloten we een intentieverklaring. Die verklaring was de opmaat naar een samenwerkingsovereenkomst waarin we zeggenschap konden borgen.”
Inspiratie voor gemeenten en groepen bewoners
De provincie Utrecht ondersteunt gemeenten en bewonerscollectieven in de overgang naar aardgasvrije woningen. Ter inspiratie voor hen, en om ervoor te zorgen dat ze kunnen profiteren van ervaringen die opgedaan zijn in andere warmtenet-projecten, heeft de provincie een praktische publicatie gemaakt met tips en nog meer verhalen uit de praktijk. Lees meer: Warmtenet in de wijk.
