Hoe verder na de tijdelijke aansluitstop in provincie Utrecht?

In de werkplaats netcongestie op 21 mei keken we vooruit na de aankondiging van de aansluitstop, van prioritering tot slimme energie en financiering. Hieronder lees je een verslag van de werkplaats en vind je de gebruikte slides uit de sessies.

Een tijdelijke aansluitstop in onze provincie – hoe nu verder? 

Matthijs Kok (strategisch adviseur netcongestie, gemeente Utrecht) presenteert een impactanalyse van de aansluitstop vanuit gemeente Utrecht. Deze laat breed zien wat de gevolgen zijn van de aansluitstop: van vertraging in het elektrificeren van vuilniswagens tot risico's voor opvanglocaties. Bekijk de presentatie onderaan het artikel. Vervolgens vertelt Anne-Marieke Tuin (programmamanager congestiemaatregelen, Stedin) over de lijst die Stedin eind mei publiceert waarop staat welke 35.000 nieuwbouwwoningen ondanks de aansluitstop kunnen doorgaan. Beide onderwerpen roepen veel vragen op, waarover we met elkaar in gesprek gaan. 

Rubin Straalman (projectleider energietransitie utiliteitsbouw, provincie Utrecht) richt zich tot bedrijven en maatschappelijke organisaties die willen verduurzamen. Hij vertelt dat dit vaak kan binnen de bestaande elektriciteitsaansluiting. Hiervoor zijn subsidies, leningen en belastingvoordelen beschikbaar, zoals een subsidie voor flexibel elektriciteitsverbruik. Een overzicht staat in de factsheet Subsidies energietransitie. 

Noelle Peters Sengers (beleidsadviseur energietransitie, provincie Utrecht) deelt hoe de warmtetransitie ook bij een vol stroomnet kan doorgaan, als dit netbewust gebeurt. Dit doet ze aan de hand van de nieuwe handreiking netbewuste nieuwbouw.   

Tot slot presenteert Leonie Buijsse (projectleider kennismanagement netcongestie, provincie Utrecht) het nieuwe kennisplatform netcongestie. Een plek waar inzichten uit de werkplaatsen, relevante kennis en slimme oplossingen rond netcongestie samenkomen. Na dit plenaire gedeelte verspreiden we ons over 4 werksessies om verder te verdiepen. 

Vervroegd aanvragen via het prioriteringskader 

Deelnemers werken aan het vervroegd aanvraagproces van het ACM-prioriteringskader. Hiermee kunnen gemeenten vanaf 1 oktober een aanvraag indienen voor woningbouwprojecten van de komende tien jaar, mits deze concreet genoeg zijn. In de sessie staan twee vragen centraal: welke gegevens en bewijslast zijn nodig per project en welke rol speelt de gemeente daarin? Daarna staan we uitgebreid stil bij het proces om tot een lijst met woningbouwprojecten te komen. Hierin zijn 3 fases belangrijk:

• Fase 1: Inzicht 
  Gemeenten moeten hun woningbouwprojecten en de status daarvan scherp krijgen. Per project wordt bepaald of het wordt meegenomen in de aanvraag en welke gegevens ontbreken. Dit blijkt in de praktijk lastig. Hoe ga je bijvoorbeeld om met particuliere initiatieven die nog niet bij de gemeente in beeld zijn? Met projecten die al in behandeling zijn bij de netbeheerder? En met de financiële verplichtingen die een aanvraag met zich meebrengt? 
   

• Fase 2: Prioritering 
  Er moet worden bepaald in welke volgorde de projecten op de aanvraag komen. Dit bepaalt mede welk project als eerst in aanmerking komt voor capaciteit. Vragen die spelen zijn: op basis van welke criteria prioriteer je? Kijk je naar het geplande opleverjaar, de omvang van de ontwikkeling, of een combinatie? En hoe stel je die criteria bestuurlijk vast? 
   

• Fase 3: Afstemming 
  Ten slotte is de afstemming met buurtgemeenten belangrijk. Elke gemeente stelt namelijk een eigen lijst op, maar de beschikbare capaciteit wordt per congestiegebied verdeeld. Welke regionale afspraken zijn er nodig? Ligt hier een coördinerende rol voor de provincie? Of is het ieder voor zich? 

Er zijn nog veel vragen en onduidelijkheden rond het vervroegd aanvraagproces en 1 oktober komt steeds dichterbij. Juist daarom is het zaak dat gemeenten nú al intern aan de slag gaan met de organisatie van Fase 1 en Fase 2. Wie wacht op duidelijkheid, haalt de deadline van 1 oktober niet met als gevolg dat woningbouwprojecten buiten de gezamenlijke aanvraag vallen.  

In de powerpoint slides en de hand-out onderaan dit artikel staat meer informatie over het proces en de bespreekpunten. Actuele en nieuwe informatie staat op 'Eerder aanvragen' in het planproces | VNG.  

Financieringsmogelijkheden slimme oplossingen  

Freek Kortekaas van Energiefonds Utrecht (EFU) neemt de groep mee in financiering voor duurzame energieprojecten. EFU helpt de Utrechtse energietransitie te versnellen door te investeren in duurzame opwek, energiebesparing, congestieoplossingen en duurzame mobiliteit.   

Aan de hand van een voorbeeldcasus – een batterij gecombineerd met zonnepanelen op een industrieterrein – wordt duidelijk hoe EFU organisaties kan ondersteunen. Vanuit de groep wordt bevestigd dat financiering via banken vaak ingewikkeld is. Banken willen soms tot 70% financieren, maar door aanvullende voorwaarden valt dit percentage in de praktijk flink lager uitvalt. EFU kan dan uitkomst bieden, zeker wanneer reguliere financiering niet (volledig) mogelijk is. 

De belangrijkste boodschap van EFU: neem vooral (zo vroeg mogelijk) contact op om te verkennen wat er mogelijk is. De slides zijn onderaan dit artikel terug te vinden.  

Flexibel elektriciteitsverbruik bij huishoudens 

In deze werksessie staat de rol van slimme, aanstuurbare apparaten centraal bij het bestrijden van netcongestie. Anne Stoel (propositiemanager bij Stedin) legt uit dat hoogvermogen apparaten – zoals warmtepompen, laadpalen, thuisbatterijen en zonnepanelen – geschikt zijn voor het ontstluiten van flexibel vermogen bij huishoudens. 
 
De techniek om deze apparaten aan te sturen werkt al. Een belangrijke uitdaging is het gebruik van de slimme apparaten en het stimuleren van gedragsverandering. Ook hebben marktpartijen tijd nodig om dit grootschalig beschikbaar te maken voor huishoudens. 
 
Deze zomer start het Flex forward concept een marktuitvraag aan energieleveranciers om flexibel vermogen aan te bieden aan netbeheerders. Dit programma heeft als doel om komende winter in FGU-gebied 100–300 MW aan flexibiliteit beschikbaar te maken, via circa 10.000 apparaten. Huishoudens ontvangen hierbij een vergoeding voor de beschikbaarheid van hun flexibiliteit.  

Daarnaast presenteerde Energie Cooperatie Bunnik hun initiatief ‘Piek vermijden-woningnood bestrijden’ gericht op bewust energiegebruik door apps, home energy management systemen (HEMS) en het delen van lokaal opgewekte stroom. Dit initiatief stimuleert gedragsverandering om piekbelasting te vermijden en daarmee stagnatie in de woningbouw te voorkomen. Tijdens de werksessie stond de vraag centraal hoe beide initiatieven elkaar zouden kunnen versterken.  

Netcongestie en netbewuste warmtetransitie 

Een vervolg op de nieuwe handreiking voor gemeenten over een netbewuste warmtetransitie is een informatiepakket voor inwoners. Dit helpt woningeigenaren om hun woning slim en netbewust te verduurzamen. In de werksessie bedenken we input voor dit pakket. Een paar belangrijke aandachtspunten: 

• Maak de enorme hoeveelheid ingewikkelde informatie rondom verduurzaming en netcongestie eenvoudig en duidelijk 

• Focus meer op de vraag van inwoners dan op het aanbod wat er is 

• Gebruik herkenbare voorbeelden van vergelijkbare woningen 

• Besteed aandacht aan kosten en wooncomfort 

De provincie Utrecht werkt dit informatiepakket de komende tijd verder uit. 

Meld je aan voor de werkplaats netcongestie  

Werk je aan oplossingen voor netcongestie of wil je hier meer over leren? Dan ontmoeten we je graag in de werkplaats netcongestie. Hier werken overheden, bedrijven en netbeheerders samen aan oplossingen voor netcongestie. De volgende werkplaats netcongestie vindt plaats op donderdagochtend 9 juli in Utrecht. Via de nieuwsbrief netcongestie blijf je op de hoogte van volgende werkplaatsen en kun je je aanmelden voor de werkplaats: 

Inschrijven voor de nieuwsbrief netcongestie 

Slides en handouts