De berichten over de situatie op het stroomnet volgen elkaar snel op – en daarmee de toekomstperspectieven ook. Wat staat provincie Utrecht precies te wachten? Komt er een aansluitstop op ons af? Wat kan er nog wel en hoe zetten we ons daarvoor in? Onderwerpen die we bespraken op de werkplaats netcongestie op 12 maart.
Crisisaanpak netcongestie FGU en de congestie in provincie Utrecht
Huib van Essen, gedeputeerde Energietransitie bij de provincie Utrecht, trapt de werkplaats af met een update over netcongestie. Hij neemt de zaal mee in de crisisaanpak en actieplannen van de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland naar aanleiding van de berichtgeving over de mogelijke aansluitstop op het net. Anne-Marieke Tuin, programmanager congestiemaatregelen bij Stedin, volgt met een verdere duiding van de congestie op het stroomnet in provincie Utrecht aan de hand van cijfers en grafieken. Zij geeft inzicht in de aanpak vanuit Stedin, deelt een inkijkje in wat ons te wachten staat en beantwoordt vele vragen uit de zaal – die laten zien hoeveel onduidelijkheden er nog open staan. De presentaties van beide sessies zijn onderaan dit artikel in te zien.
Vanuit provincie Utrecht geeft Sophieke Langenberg, projectleider Netcongestie Woningbouw, een update over het netcapaciteitsplafond (eerder: norm voor netbewuste nieuwbouw). Dit gaat mogelijk later in dan de eerder gecommuniceerde datum van 1 december 2026. Dit komt door een aantal lopende onderzoeken. De uitkomsten van deze onderzoeken (verwacht: eind april) worden meegewogen in de definitieve vaststelling van de verordening.
Voordat we uiteengingen lichtte Margriet de Groot, Projectleider Slimme oplossingen / Innovatie, de handreiking netbewuste nieuwbouw toe. Deze handreiking helpt gemeenten om netbewuste nieuw eenvoudig en effectief op te nemen in hun warmteprogramma.
Na de plenaire start volgen een aantal losse updates en vervolgen we de werkplaats in kleinere, verdiepende groepen op specifieke thema’s.
De gebiedsgerichte aanpak van gemeente Arnhem
In de subsessie vertelt Richard Kaper, Programmamanager Energietransitie & Circulariteit, van de Gemeente Arnhem hoe netcongestie vaak vooral technisch wordt benaderd, terwijl een andere aanpak al heel wat kan bereiken. Arnhem kijkt daarom naar een aanpak die beter aansluit bij de eigen energiestrategie: lokaal opwekken, bufferen en netbewust gebruik, zoals ook beschreven in de vier pijlers van het Voorlopige Ontwerp Omgevingsprogramma Energie en het Koersdocument Energie voor Arnhem. De gemeente is onderverdeeld in 157 energiegebieden, waardoor er een energieplan per gebied kan worden opgesteld.
In de sessie wordt duidelijk dat gelijktijdigheid van energiegebruik één van de grootste knelpunten is. Arnhem ziet buffering als de sleutel: lokaal opslaan en lokaal gebruiken. Inwoners kunnen samen energie opwekken, opslaan en delen binnen hun wijk. Een mooi voorbeeld hiervan is de aanpak die al wordt toegepast in Saksen-Weimar.
Arnhem kiest voor de koers waarin decentrale energie, buffering, samenwerking en lokaal eigenaarschap centraal staan. Niet netverzwaring als uitgangspunt, maar slim sturen op wat lokaal kan. Ben je hierin geïnteresseerd? Laat het ons weten via netcongestie@provincie-utrecht.nl en dan wordt je gekoppeld aan een contactpersoon binnen gemeente Arnhem.
Brainstorm met Stedin: een locatiekeuze voor energievoorzieningen in 1 maand
Stedin daagde de deelnemers uit met de volgende vraag: kunnen we het zoekproces naar een locatie voor energievoorzieningen zoals een elektriciteitsstation verkorten naar 1 maand? We starten de deelsessie met een korte toelichting op de huidige stappen van het zoekproces. Vervolgens gaan we in fanatieke groepjes uiteen om te verkennen hoe het proces – wat nu 2 tot 3 jaar duurt – in één maand gevat zou kunnen worden. De groep brengt daarbij veel praktische ideeën in, zoals het werken met een pressure cooker of een kleiner kernteam met mandaat dat sneller keuzes kan maken. We sluiten de sessie gezamenlijk af met slimme oplossingsrichtingen, zoals een ‘energieloket-dag’, scherpere uitgangspunten en het vroeg markeren van kansloze locaties.
Community of Practice Energiehubs
De Community of Practice is vanaf 2026 geïntegreerd met de werkplaats Netcongestie. Op het programma stond de vaste update van de voortgang van het programma Energiehubs. Met zo’n 5 initiatieven verkennen we nu de realisatiefase. Dat betekent concrete vooruitgang, maar tegelijkertijd hebben we ook tientallen initiatieven gestopt of geparkeerd omdat het niet aantrekkelijk genoeg is om op korte termijn tot een concrete samenwerking te komen tussen bedrijven, bijvoorbeeld door middel van een groepstransportovereenkomst. Verdieping werd gegeven met Haike van de Vegte van Firan die inzage gaf in de mogelijkheden voor energiemanagement en hij demonstreerde een datamodel dat door Firan ontwikkeld is om energiehubs op een laagdrempelige manier te modelleren. Diederijk Apotheker van InvestNL nam ons mee in de manier waarop een energiehub gefinancierd kan worden en welke laagdrempelige manieren beschikbaar komen om eenvoudiger toegang te krijgen tot kapitaal via externe financiers.
Open space: piek vermijden, woningnood bestrijden
In de open space sessie bepalen deelnemers zelf over welk onderwerp ze in kleine groep in gesprek willen. Deze keer gaat een gemengd gezelschap in gesprek over andere aanpakken voor netcongestie om te voorkomen dat de nieuwbouw op slot gaat. Zij bespreken dat er voor de oplossing van netcongestie nu veel wordt gekeken naar technische uitbreidingen en vroegen zich af of sociale stimulering en lokaal energiebeheer niet veel sneller resultaat oplevert. Zij zoeken bijvoorbeeld een oplossing bij inwoners die overdag zonne-energie lokaal opslaan en beschikbaar stellen in de avondpiek.
Meld je aan voor de werkplaats netcongestie
Werk je aan oplossingen voor netcongestie of wil je hier meer over leren? Dan ontmoeten we je graag in de werkplaats netcongestie. Hier werken overheden, bedrijven en netbeheerders samen aan oplossingen voor netcongestie. De volgende werkplaats netcongestie vindt plaats op donderdagochtend 7 mei in Utrecht. Via de nieuwsbrief netcongestie blijf je op de hoogte van volgende werkplaatsen en kun je je aanmelden voor de werkplaats:
