Netcongestie is een groot probleem voor woningbouw in Nederland: het overvolle elektriciteitsnet vertraagt projecten terwijl de woningnood groot is. Daarom zetten de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht (FGU) stappen om een norm voor netbewuste nieuwbouwwijken op te nemen in hun omgevingsverordeningen.
Deze maatregel is voortgekomen uit de Woontop van december 2024. Daar spraken het Rijk, de FGU-provincies en partners af om netbewust bouwen te stimuleren en ontwerpprincipes te ontwikkelen op basis van bestaande technieken. Het doel van de maatregel is om de impact van netcongestie te beperken, meer ontwikkelingen op het stroomnet mogelijk te maken en stilstand in de woningbouw te voorkomen. De normering is door de provincies samen met VRO, de netbeheerders en de bouwende koepels opgesteld.
Wat is de norm voor netbewuste nieuwbouw?
De norm voor netbewuste nieuwbouw stelt een grens aan de maximale piekbelasting die alle woningen samen in een nieuwbouwwijk mogen veroorzaken. Door slimme, netbewuste ontwerpprincipes toe te passen, blijft het ontwerp binnen deze vastgestelde grens.
Hierdoor wordt het elektriciteitsnet minder belast en is er binnen de beperkingen van het net meer mogelijk, zowel op het gebied van woningbouw als bij andere ontwikkelingen. De norm is niet voor iedere woonwijk hetzelfde, maar wordt per situatie berekend op basis van het aantal woningen, type woningen en type warmtesysteem dat mogelijk is gezien de lokale omstandigheden.
De rol van gemeenten in de uitvoering van de norm voor netbewuste nieuwbouw
Nadat de provinciale omgevingsverordening is aangepast, zijn gemeenten verplicht de norm op te nemen in hun omgevingsplan. Hiermee stellen gemeenten een extra voorwaarde voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning bij alle woningbouwprojecten. Gemeenten mogen de regels niet strenger of minder streng maken. Zo is er sprake van een gelijk speelveld voor iedereen.
De norm geldt niet voor woningbouwprojecten die al een omgevingsvergunning hebben op het moment dat de nieuwe norm ingaat.
Wat er verandert voor projectontwikkelaars met de norm voor netbewuste nieuwbouw
Projectontwikkelaars van woningbouwprojecten moeten bij het aanvragen van een omgevingsvergunning aantonen en met concrete maatregelen onderbouwen dat hun woningbouwplannen voldoen aan de norm. Dit zijn vooral maatregelen op het gebied van bouw- en installatietechniek, zoals extra isolatie of een efficiënt warmtesysteem.
Het is voor alle soorten nieuwbouwwoningen technisch haalbaar om aan de norm voor netbewuste nieuwbouw te voldoen. Projectontwikkelaars mogen zelf kiezen welke maatregelen zij toepassen om aan de norm te voldoen. Na het verkrijgen van de omgevingsvergunning is de projectontwikkelaar verplicht om de maatregelen uit te voeren.
Aansluiting afhankelijk van beschikbaarheid capaciteit op het net
Voldoen aan de norm voor netbewuste nieuwbouw betekent niet dat er direct een aansluiting voor de woningen beschikbaar is. Dit hangt af van de beschikbaarheid van capaciteit op het elektriciteitsnet. De netbeheerder beslist op basis van de situatie op het net of het mogelijk is om de woningen aan te sluiten. Door woningen netbewust te bouwen is het mogelijk om meer woningen binnen dezelfde hoeveelheid capaciteit te realiseren. Dit vergroot de kans op inpassing van de woningen op het net wanneer capaciteit schaars is en voorkomt onnodige verzwaring van het net.
Samen naar een soepele invoering van de norm voor netbewuste nieuwbouw
Het is belangrijk dat gemeenten goed worden ondersteund. Daarom werken de FGU-provincies nauw samen met VNG en enkele gemeenten aan een zorgvuldige invoering van de norm voor netbewuste nieuwbouw. Er worden bijvoorbeeld voorbeeldteksten ontwikkeld die gemeenten kunnen gebruiken in hun omgevingsplannen en planprocessen.
Daarnaast organiseren de provincies in het eerste kwartaal van 2026 fysieke en/of digitale informatiebijeenkomsten voor gemeenten en ontwikkelaars over de toepassing van de norm.
Verdere informatie over netbewust bouwen vindt u via netbewustbouwen.com.
Zienswijzen indienen
In provincie Utrecht gaat de nieuwe verordening ter inzage vanaf 6 januari 2026 en kunnen zienswijzen worden ingediend tot 16 februari 2026. De provincies Flevoland en Gelderland volgen vlak daarna: in Flevoland en Gelderland vindt de officiële besluitvorming van de omgevingsverordening plaats in het begin van 2026. Hierna wordt de periode voor het indienen van zienswijzen bekendgemaakt.
Beschikbare hulpmiddelen voor gemeenten en projectontwikkelaars in de woningbouw
Er zijn op netbewustbouwen.com al diverse handleidingen beschikbaar om netbewust bouwen te ondersteunen. Zie bijvoorbeeld:
- Handleiding Netbewuste nieuwbouw – ontwerpprincipes voor netbewust bouwen vanuit FGU, netbeheerders en bouwpartijen
- Handleiding Netbewuste energieconcepten – technische uitwerking van energieconcepten vanuit Núna Energy, netbeheerders en bouwpartijen
- Handreiking Netbewuste Gebiedsontwikkeling – benadering voor gebiedsontwikkeling vanuit TKI Energy
