De provincie Utrecht heeft als doel om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Om dat te bereiken moeten gebouwen anders worden verwarmd, wat de vraag naar elektriciteit verhoogt. Tegelijkertijd staat het elektriciteitsnet onder grote druk en is de beschikbare capaciteit vanaf juli 2026 beperkt, met wachtlijsten voor nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen als gevolg.
Om gemeenten te helpen door te gaan met hun plannen voor het verduurzamen van woningen, de warmtetransitie, presenteren wij de nieuwe handreiking Netbewuste warmtetransitie – doorpakken in tijden van netcongestie. Deze handreiking bevat concrete handvatten om bestaande woningen netbewust te verduurzamen: zonder het elektriciteitsnet verder te overbelasten.
Netcongestie mag geen stilstand betekenen
Wij vinden het belangrijk dat de warmtetransitie door kan gaan, waarbij slimme omgang met energie een nieuwe randvoorwaarde is.
“Juist nu is het zaak om koers te houden én slim te handelen,” stelt Huib van Essen, gedeputeerde Energietransitie bij de provincie Utrecht. “Om gemeenten daarbij te helpen hebben we deze handreiking ontwikkeld. Want met een netbewuste warmtetransitie kunnen we blijven doorpakken in tijden van netcongestie.”
Drie actielijnen voor gemeenten
De handreiking beschrijft drie actielijnen waarmee gemeenten invulling kunnen geven aan een netbewuste warmtetransitie:
Isolatie als fundament
Een geïsoleerd huis hoeft minder te worden verwarmd. Daarmee vermindert isolatie de vraag naar elektriciteit, juist tijdens piekmomenten. Als provincie beschouwen wij isolatie als een ‘no regret’-maatregel: altijd verstandig, ongeacht de duurzame warmteoplossing die uiteindelijk gekozen wordt. Gemeenten spelen hierbij een belangrijke rol door inwoners te informeren, stimuleren en door woningen voor te bereiden op energiezuinig verwarmen.
Actieve voorlichting aan inwoners
De gevolgen van het volle stroomnet worden steeds merkbaarder voor inwoners. Wij roepen gemeenten daarom op om inwoners te informeren. Niet alleen hoeveel stroom er wordt gebruikt is belangrijk, maar vooral wanneer. Zeker met de komst van tijdsafhankelijke tarieven, waarbij stroom tijdens de piek duurder wordt, is aandacht voor stroomverbruik buiten de piek interessant. Slimme (hybride) warmtepompen die verwarmen buiten de piek om kunnen de impact op het net aanzienlijk beperken.
Netbewuste warmteprogramma's en wijkaanpakken
Gemeenten leggen in zogeheten ‘warmteprogramma’s’ vast hoe verschillende woonwijken van het gas af gaan. Wij moedigen hen aan om in deze programma’s expliciet rekening te houden met netcongestie. Waar warmtenetten kansrijk zijn, verdienen deze prioriteit. In wijken met een volledig elektrische eindoplossing, ligt de nadruk op goede voorbereiding, zoals isolatie.
Nu netbewust aan de slag
De uitbreiding van het elektriciteitsnet kost nog jaren, terwijl de voorbereiding op aardgasvrij wonen nu doorgaat. Dat vraagt om een nieuwe manier van werken. Netbewust verduurzamen is daarbij geen tijdelijke oplossing, maar de nieuwe standaard.
Met deze handreiking bundelen wij actuele kennis en bieden wij gemeenten concrete handvatten om ook in tijden van netcongestie stappen te blijven zetten richting een aardgasvrije gebouwde omgeving.
Download de handreiking
Verder in gesprek over de netbewuste warmtetransitie
Werkt u bij een gemeente en wilt u verder meedenken over welke informatie gemeenten nodig hebben om woningeigenaren goed te informeren en ondersteunen bij verstandige keuzes in de netbewuste warmtetransitie? Kom dan op 21 mei naar de sessie over de netbewuste warmtetransitie tijdens de werkplaats netcongestie in Utrecht.
