Sneller bouwen van energie-infrastructuur

Extra ruimte maken op het net

Het zo snel mogelijk uitbreiden van het elektriciteitsnet heeft de hoogste prioriteit om netcongestie op te lossen en in de toekomst te voorkomen. De uitbreiding gebeurt door het aanleggen van nieuwe kabels en het bouwen van elektriciteitsstations. Daarnaast worden bestaande verbindingen verzwaard en stations uitgebreid. Op meerdere locaties in onze provincie wordt hier hard aan gewerkt, zowel op het hoogspanningsnet van TenneT als op het midden- en laagspanningsnet van Stedin.   

Ruimte voor nieuwe elektriciteitsstations en kabels

Een elektriciteitsstation heeft veel ruimte nodig – soms wel de omvang van 12 voetbalvelden – en kan niet overal gebouwd worden. Zeker in een dichtbevolkte en groene provincie als Utrecht is het vinden van geschikte locaties voor nieuwe kabels en stations een haast onmogelijke opgave. Tegelijk duren vergunningsprocedures lang, omdat dit een zorgvuldig proces is.

Keuzes en concessies zijn onvermijdelijk. Zonder nieuwe ruimte kunnen bedrijven niet groeien en verduurzamen en kunnen er geen nieuwe woningen worden gebouwd. Met alle gevolgen van dien. Niemand wil dat de kans op stroomuitval toeneemt. Daarom heeft landelijke netbeheerder TenneT een aansluitpauze afgegeven voor een groot deel van de provincie Utrecht. Des te belangrijker is om zo snel mogelijk bouwruimte vinden, zowel op grote schaal als op wijkniveau.    

In onze provincie ligt de belangrijkste focus op de uitbreiding van het bestaande station Breukelen-Kortrijk, de bouw van de stations bij Haarrijn, in gemeente Stichtse Vecht en een nieuw hoogspanningsstation bij Bunschoten. Alle stations zijn samen noodzakelijk om de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk structureel uit te breiden. 

Versnellen is noodzakelijk

Vanwege het grote belang van hoogspanningsstation Haarrijn voor de hele regio hebben de provincie Utrecht, het Rijk, netbeheerders en betrokken gemeenten een reeks maatregelen afgesproken om de bouw te versnellen. Het streven is dat het nieuwe station Haarrijn twee jaar eerder in bedrijf kan worden genomen dan eerder gepland. Dit betekent mogelijk oplevering in 2031. In deze prognose is geen rekening gehouden met eventuele langdurige juridische procedures bij bijvoorbeeld de Raad van State.

Een belangrijke versnellingsmaatregel voor Haarrijn is dat de provincie nu alleen een besluit neemt over de stations en het aansluitpunt aan de bestaande mast, zodat de bouw kan starten zonder te wachten op planvorming voor de kabels. Daarnaast werkt TenneT met versnelde processen in het informeren van de omgeving en het contact met grondeigenaren. Ook stelt Rijkswaterstaat een aanzienlijk deel van haar grond beschikbaar, zodat er zo min mogelijk particuliere grond nodig is. Op andere vlakken wordt de werkwijze en planning zo efficiënt mogelijk ingericht om doorlooptijden zoveel mogelijk in te korten. Het project Haarrijn krijgt bijvoorbeeld voorrang op capaciteit voor andere projecten. De lessen die worden geleerd bij Haarrijn worden waar mogelijk ook toegepast op andere belangrijke hoogspanningsstations, zoals het station bij Bunschoten.   

Vier nieuwe transformatorhuisjes in elke buurt  

Met alleen nieuwe hoogspanningsstations lossen wij netcongestie niet op. Een gemiddelde duurzame aardgasvrije woning verbruikt ongeveer twee keer zoveel stroom als een ouderwetse woning op gas. Op één transformatorhuisje passen daardoor nog maar 200 duurzame woningen, in tegenstelling tot 400 ‘ouderwetse’ woningen. Dat betekent dat er voor elk bestaand transformatorhuisje minimaal één extra bijgebouwd moet worden. Dat komt neer op gemiddeld vier in elke buurt.  

Buurtaanpak  

Vanuit de huisjes lopen ondergrondse stroomkabels naar de woningen. Om nieuwe kabels te trekken moet één op de drie straten open. Om dat allemaal zo snel mogelijk te doen en de overlast voor inwoners te beperken, wordt dit buurt voor buurt aangepakt. Netbeheerders doen al het verbouwingswerk dat nodig is om het stroomnet toekomst klaar te maken in één keer. Dat wordt de buurtaanpak genoemd.    

Wie doet wat - ieder zijn eigen vak

Dat er veel moet gebeuren is duidelijk. In Utrecht doen we dit samen. TenneT, Stedin, de provincie en gemeenten werken hard aan de verschillende oplossingen. Zij zijn verenigd in de Energy Board Utrecht en iedere organisatie heeft een eigen rol in deze samenwerking.  

  • Provincie: de provincie Utrecht geeft uitgangspunten voor de keuzes van energiebronnen in de toekomst en maken de plek waar deze komen medemogelijk. Samen met o.a. de gemeenten en het Rijk zorgt de provincie voor de ruimtelijke aanpak om het energienet uit te breiden. Daarnaast helpt de provincie bedrijven en organisaties met slimme oplossingen voor het volle energienet en minder energieverbruik, met subsidies, onderzoek en het stimuleren van energiezuinige nieuwbouw en renovatie via nieuwe regels en afspraken.
  • TenneT: als netbeheerder van Nederland en een groot deel van Duitsland bezit en beheert TenneT 25.000 kilometer aan hoogspanningskabels. De belangrijkste taak van TenneT: zorgen dat het licht blijft branden en dat elektriciteit altijd en overal met een druk op de knop beschikbaar is. In Utrecht is TenneT ook verantwoordelijk voor het uitbreiden, onderhouden en beheren van het hoogspanningsnet.  
  • Stedin: als regionale netbeheerder in de provincie Utrecht is Stedin verantwoordelijk voor het transport van het hoogspanningsnet naar het midden – en laagspanningsnet. Via het laagspanningsnet komt de elektriciteit bij bedrijven en woningen.   

Belangrijke projecten met veel impact

Uit de investeringsplannen van de netbeheerders TenneT en Stedin is een aantal (prioritaire) projecten benoemd waar de provincie Utrecht en netbeheerders samen op focussen. 

Kijk voor meer informatie op de website van Stedin over de projecten Station Oude Rijn en andere projecten van Stedin en over het Investeringsplan 2024.

Versnellen ruimtelijke procedures

De aanpak voor het versnellen van deze projecten is gericht op het versnellen van Ruimtelijke Ordening-procedures. Daarom werken netbeheerders en overheden samen om planprocessen en vergunningprocedures eerder en sneller op elkaar af te stemmen.

Lees ook: maatregelen om het elektriciteitsnet sneller uit te breiden

Lees ook: informatie van ministerie van Klimaat en Groene Groei: Handreiking voor gemeenten en provincies: Overlaten rijksbevoegdheid voor uitbreidingen van het landelijk 220/380kV hoogspanningsnet aan gemeenten en provincies