We staan in Nederland voor belangrijke uitdagingen zoals duurzame mobiliteit, economie, woningbouw en energietransitie. Hiervoor is een goed functionerende energie-infrastructuur nodig. Maar er is een groeiend tekort op het elektriciteitsnetwerk ontstaan: vraag en aanbod van elektriciteit zijn hoger dan de beschikbare netcapaciteit om de elektriciteit te verplaatsen. Het elektriciteitsnet is daardoor op veel plekken overbelast. Dit noemen we ‘netcongestie’; een soort file op het stroomnet.
De gevolgen van file op het elektriciteitsnet in provincie Utrecht
De hele provincie Utrecht heeft momenteel veel last van netcongestie. Hierdoor lopen belangrijke ontwikkelingen vertraging op, zoals grote woningbouwprojecten, nieuwe bedrijven(terreinen), maar ook de verdere energietransitie in de regio. Door de beperkte ruimte op het net, zijn er nieuwe regels over wie er voorrang krijgt op een elektriciteitsaansluiting. Deze gaan vanaf 1 juli 2026 in. Dit gaat volgens een maatschappelijk prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM).
In gebieden met netcongestie komen nieuwe aanvragen – ook van huishoudens en kleine bedrijven – dan op een wachtlijst terecht. Grote bedrijven komen nu al op een wachtlijst. Vanuit de wachtlijst wordt er stapsgewijs capaciteit toegekend vanuit de ruimte op het elektriciteitsnet, zolang deze beschikbaar is.
Tijdelijke aansluitstop in provincie Utrecht
In april 2026 kondigde landelijke netbeheerder TenneT een tijdelijke aansluitstop af voor elektriciteitsaansluitingen in het grootste deel van provincie Utrecht, per 1 juli 2026. Om de pauzemaatregel zo kort mogelijk te laten duren, wordt de aanpak van netbeheerders, het Rijk, ACM, gemeenten en de provincies verder geïntensiveerd. De belangrijkste oplossingen zijn:
- Sneller bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations en kabelverbindingen
- Piekbelasting op het stroomnet beperken
- Beter benutten van het net door bedrijven en huishoudens
Oplossingen voor netcongestie in de provincie Utrecht
Er is snel meer ruimte nodig op het net om Utrecht bereikbaar, duurzaam en leefbaar te houden. Daarom werkt de provincie samen met de netbeheerders TenneT en Stedin, gemeenten, marktpartijen en het Rijk aan oplossingen voor de korte en lange termijn. Dit wordt o.a. gedaan in de Energy Board. De provincie werkt grofweg aan drie oplossingsrichtingen:
-
Tijdelijke aansluitstop en oplossingen
Per 1 juli 2026 geldt in het grootste deel van de provincie Utrecht een tijdelijke aansluitstop op nieuwe elektriciteitsaansluitingen. De provincie werkt samen met netbeheerders, het Rijk, regio’s en gemeenten aan maatregelen om de gevolgen en duur van deze aansluitstop zo veel mogelijk te beperken.
-
Slimmer benutten
Zowel nationaal, als regionaal wordt gewerkt aan manieren om het bestaande net beter te benutten. Samen met netbeheerders werkt de provincie Utrecht aan slimme oplossingen om optimaal gebruik te maken van het bestaande elektriciteitsnet. Dit zijn vaak oplossingen voor de kortere termijn.
-
Sneller bouwen
Het zo snel mogelijk uitbreiden van het elektriciteitsnet blijft de hoogste prioriteit om netcongestie op te lossen en in de toekomst te voorkomen. In onze provincie wordt er op meerdere projectlocaties hard gewerkt aan de uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet. Dit gebeurt op zowel het hoogspanningsnet door TenneT, als op het midden- en laagspanningsnet door Stedin.
-
Integraal programmeren
We richten plannen voor de energie van de toekomst (2030-2050) nu al in op het voorkomen en verminderen van netcongestie. Dat doen we met behulp van het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) en met de energievisie, die zich richten op de langere termijn.
Samenwerken aan oplossingen voor netcongestie
De provincie Utrecht zet zich op verschillende manieren in om te werken aan oplossingen voor netcongestie. De kennis die daarmee wordt opgehaald delen we graag. Ook bent u van harte welkom om mee te werken aan oplossingen voor netcongestie.
- Werkplaatsen netcongestie
De provincie Utrecht organiseert samen met partners elke twee maanden werkplaatsen om van elkaar te leren en gezamenlijk te komen tot praktische oplossingen. Iedereen is welkom om mee te doen.
Lees meer over de werkplaatsen
- Kennisplatform netcongestie
Hier vindt u de ontwikkelde kennis over netcongestie vanuit provincie Utrecht, vaak samen met partners zoals netbeheerders en gemeenten. Denk bijvoorbeeld adviezen, handleidingen en resultaten van brainstormsessies.
Bezoek het kennisplatform
- Energy Board provincie Utrecht
De provincie Utrecht werkt samen met netbeheerders, regio's en overheden aan oplossingen voor netcongestie in de Energy Board. Hier komen plannen van verschillende partijen samen met als doel om ruimtelijke planprocessen en vergunningsprocedures eerder en beter op elkaar af te stemmen. De samenwerking richt zich op sneller uitbreiden van het stroomnet en slimmer benutten van het stroomnet.
Lees meer over de Energy Board
Slimme oplossingen voor het energiesysteem
-
Netcongestie-oplossingen voor nieuwbouw
Netcongestie maakt het moeilijk om nieuwe woningbouwprojecten van stroom te voorzien. Welke oplossingen zijn er mogelijk en hoe zien die er dan uit?
-
Innovatie
In regio Utrecht wordt gewerkt aan aansprekende innovaties om netcongestie op te lossen, bijvoorbeeld tijdelijke opslag van elektriciteit in elektrische auto's.
-
Energiehubs op bedrijventerreinen
Op bedrijventerreinen kunnen ondernemers bijdragen aan meer speelruimte op het stroomnet en lagere kosten, door te gaan samenwerken in energiehubs.
-
Oplossingen zon op dak bij netcongestie
Door netcongestie kunnen niet alle zon-op-dakprojecten worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Toch zijn er verschillende manieren om ondanks netcongestie (meer) zonnepanelen te plaatsen.
Neem contact op
Wilt u meer informatie over de aanpak van de energie-infrastructuur in onze provincie? Neem dan contact op met Hans Rijnten, programmamanager netcongestie.
Telefoon: 06 21 12 47 03
E-mail: hans.rijnten@provincie-utrecht.nl
Nieuws
Nieuwsoverzicht energie-infrastructuur en netcongestie-
Ondanks vol stroomnet kan de warmtetransitie doorgaan
We hebben een handreiking gemaakt die gemeenten helpt om ondanks een vol stroomnet, de warmtetransitie door te zetten. De focus ligt op isolatie, slimme voorlichting en netbewuste wijkplannen.
-
Tijdelijke aansluitstop voor elektriciteitsaansluitingen in de provincie Utrecht
In het grootste deel van de provincie Utrecht zijn nieuwe elektriciteitsaansluitingen vanaf 1 juli tijdelijk niet meer mogelijk. Netbeheerder TenneT kondigt deze pauzemaatregel aan.
-
Netcongestie in Utrecht: inzichten, aanpak en oplossingsrichtingen
In de werkplaats van 12 maart ging het over de crisisaanpak netcongestie, de gebiedsgerichte aanpak van Arnhem, locatiekeuzes voor energievoorzieningen en energiehubs. Lees hier een terugblik.