Aansluitstop
In het grootste deel van de provincie Utrecht zijn nieuwe elektriciteitsaansluitingen vanaf 1 juli tijdelijk niet meer mogelijk. Netbeheerder TenneT kondigt deze tijdelijke aansluitstop aan om overbelasting van het stroomnet en storingen te voorkomen. Ondanks de vele maatregelen waaraan provincie Utrecht al sinds 2024 werkt met het Rijk, regio’s, gemeenten en netbeheerders, is deze pauzemaatregel nu onontkoombaar om de netveiligheid te kunnen garanderen.
Wat verandert er op 1 juli?
In het gebied waar de pauzemaatregel ingaat, worden aanvragen voor nieuwe en zwaardere elektriciteitsaansluitingen vanaf juli op een wachtlijst geplaatst tot er capaciteit beschikbaar komt. Dit geldt voor het grootstedelijke gebied rondom de stad Utrecht tussen Woerden, Ronde Venen, Zeist en Houten (congestiegebied 1a, zie onderstaande kaart). Vanaf 1 juli 2026 geldt in dit gebied dat nieuwe aansluitingen voor bedrijven en huishoudens (kleinverbruik) voorlopig alleen mogelijk zijn als het net fysiek wordt uitgebreid of er ruimte wordt vrijgemaakt door middel van flexibeler gebruik van het stroomnet. Dit geldt ook voor het verzwaren van een aansluiting, voor bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen.
Concrete woningbouwprojecten in de hele provincie Utrecht die voor de aansluitstop zijn aangevraagd en voor 1 april 2029 worden gestart kunnen wel doorgaan en komen niet op de wachtlijst. Meer informatie hierover vind je op de website van Stedin.
Voor het gebied rond Amersfoort, Bunschoten en Soest (congestiegebied 1b), het gebied rond Veenendaal (congestiegebied 2) en Vijfheerenlanden geldt géén aansluitstop. Dit wil echter niet zeggen dat in die regio's iedereen kan worden aangesloten. Per regio verschilt de hoeveelheid netcapaciteit. In het gebied 1b, regio Amersfoort, Bunschoten en Soest, is zeer beperkte capaciteit beschikbaar. Vanaf 1 juli 2026 de beschikbare elektriciteit op het net verdeeld volgens het maatschappelijk prioriteringskader. Het kan zijn dat de capaciteit snel op is en dat niet iedereen op de wachtlijst geholpen kan worden.
Wanneer wordt bekend wanneer er weer ruimte is op het net?
De pauzemaatregel die Tennet vanaf 1 juli invoert in een deel van provincie Utrecht duurt tot er weer voldoende capaciteit op het stroomnet is gecreëerd. De netbeheerders en de partners beoordelen elk halfjaar wat de situatie is en of er ruimte is voor nieuwe aansluitingen. Het eerstvolgende peilmoment is in oktober 2026.
Oplossingen waaraan provincie Utrecht werkt
De provincie Utrecht werkt intensief samen met de netbeheerders, het Rijk en gemeenten aan maatregelen om de duur en de impact van de tijdelijke aansluitstop te verkleinen. Hierbij worden bestaande maatregelen geïntensiveerd en versneld. De belangrijkste oplossingen zijn als volgt:
- Sneller bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations en kabelverbindingen
Vooral ten noorden van Utrecht is er meer ruimte nodig op het net. Daarom wordt er een bestaand station uitgebreid en worden nieuwe stations gebouwd, met bijbehorende verbindingen. Om deze stations sneller te kunnen bouwen, zijn er verschillende versnellingsmaatregelen ingesteld. Het streven is dat het nieuwe station Haarrijn daardoor twee jaar eerder klaar is dan gepland. In het gunstigste geval kan het station dan in 2031 in gebruik worden genomen in plaats van 2033.
- Piekbelasting op het stroomnet beperken
Door ter plekke, op het juiste moment het net te ontlasten met het leveren van elektriciteit op piekmomenten door middel van tijdelijke gasturbines en batterijen, kan ruimte worden gevonden. Er wordt door gemeenten en provincie gezocht naar locaties voor deze oplossingen.
- Beter benutten van het net door bedrijven en huishoudens
Als bedrijven en huishoudens het stroomnet slimmer gebruiken, wordt de kans op overbelasting kleiner. Vooral in de avond, tussen 16.00 en 21.00 uur, is het vaak erg druk op het net. Als er in die piekuren minder stroom wordt gebruikt, helpt dat. Zo kan de vaatwasser na 21:00 uur aangezet worden en de auto ‘s nachts op worden geladen. Dit helpt de piekuren op het stroomnet te verminderen en verkleint de kans op een stroomstoring.
- Meer risico's nemen
De netbeheerders kunnen meer ruimte maken op het stroomnet door bewust iets meer risico te nemen, zonder dat de veiligheid van het stroomnet in gevaar komt.
Consequenties van de aansluitstop
De aansluitstop heeft grote economische en maatschappelijke gevolgen voor de regio. Hieronder zetten we de consequenties voor verschillende opgaven op een rij:
Woningbouw
Grootschalige nieuwbouwprojecten die al concreet genoeg en bekend zijn bij Stedin, kunnen de komende jaren nog worden aangesloten. Daarmee zijn 35.000 nieuwbouwwoningen veiliggesteld. Een aanvraag voor verzwaring van de huidige aansluiting, of een aanvraag voor een nieuwbouwwoning, krijgt geen garantie op aansluiting.
Economie
Voor grootverbruikers (grote bedrijven) geldt al 2 jaar een aansluitstop. Het gevolg is dat ongeveer 27 bedrijventerreinen in provincie Utrecht niet kunnen worden ontwikkeld. Ook kunnen bedrijven niet verduurzamen, uitbreiden en moeilijk verplaatsen. Dit probleem gaat zich nu ook voordoen bij het midden- en klein bedrijf (MKB).
Mobiliteit
Voor de uitrol van laadinfrastructuur betekent een aansluitstop dat nieuwe publieke laadpalen niet meer direct kunnen worden aangesloten. Dit vertraagt de groei van elektrisch vervoer. Samen met regionale netbeheerders en marktpartijen wordt gewerkt aan oplossingen om de plaatsing van laadpunten toch zoveel mogelijk door te laten gaan. Dat kan bijvoorbeeld met contracten, waarmee voertuigen alleen worden opgeladen buiten de piekuren op het stroomnet. Ook het aanbrengen van extra laadpunten op bestaande aansluitingen is een oplossing.
Energietransitie
Door de pauzeknop, kunnen particuliere woningeigenaren, verhuurders, MKB- bedrijven en maatschappelijke instellingen alleen overstappen naar het gebruiken en opwekken van duurzame energie als hun huidige elektriciteitsaansluiting daarop is berekend. Het uitbreiden van hun aansluitingen is nu niet mogelijk. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het elektrisch verwarmen en koken, het inzetten van een elektrische warmtepomp en het gebruik van zonnepanelen.
Dit vertraagt onder meer de plannen van woningcorporaties. Ook belemmert het inwoners die vanwege een verbouwing of verhuizing hun huis aardgasvrij willen maken of om mensen die hun huidige woning willen verduurzamen. Ze zullen nu eerst moeten nagaan wat er binnen hun bestaande aansluiting wel mogelijk is.
Daarbij helpt het als een gebouw goed is geïsoleerd, want dan is er minder elektriciteit nodig om het binnen behaaglijk te houden. Het scheelt ook als een warmtepomp slim wordt aangestuurd en bijvoorbeeld even geen stroom verbruikt als de inductiekookplaat aanstaat.
Verder kan het nemen van een hybride warmtepomp een tussentijdse oplossing zijn voor bestaande gebouwen om toch fors minder aardgas te verbruiken. Een hybride warmtepomp kan bij koude buitentemperaturen overschakelen op aardgas en vraagt dan minder elektriciteit.