Aansluitstop
In het grootste deel van de provincie Utrecht zijn nieuwe elektriciteitsaansluitingen vanaf 1 juli tijdelijk niet meer mogelijk. Netbeheerder TenneT kondigt deze tijdelijke aansluitstop aan om overbelasting van het stroomnet en storingen te voorkomen. Ondanks de vele maatregelen waaraan provincie Utrecht al sinds 2024 werkt met het Rijk, regio’s, gemeenten en netbeheerders, is deze pauzemaatregel nu onontkoombaar om de netveiligheid te kunnen garanderen.
Wat verandert er op 1 juli?
In het gebied waar de pauzemaatregel ingaat, worden aanvragen voor nieuwe en zwaardere elektriciteitsaansluitingen vanaf juli op een wachtlijst geplaatst tot er capaciteit beschikbaar komt. Dit geldt voor het grootstedelijke gebied rondom de stad Utrecht tussen Woerden, Ronde Venen, Zeist en Houten (congestiegebied 1a, zie onderstaande kaart). Vanaf 1 juli 2026 geldt in dit gebied dat nieuwe aansluitingen voor bedrijven en huishoudens (kleinverbruik) voorlopig alleen mogelijk zijn als het net fysiek wordt uitgebreid of er ruimte wordt vrijgemaakt door middel van flexibeler gebruik van het stroomnet. Dit geldt ook voor het verzwaren van een aansluiting, voor bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen.
Voor het gebied rond Amersfoort, Bunschoten en Soest (congestiegebied 1b), het gebied rond Veenendaal (congestiegebied 2) en Vijfheerenlanden geldt géén aansluitstop. Hier wordt vanaf 1 juli 2026 de beschikbare elektriciteit op het net verdeeld volgens het maatschappelijk prioriteringskader.
Wanneer wordt bekend wanneer er weer ruimte is op het net?
De pauzemaatregel die Tennet vanaf 1 juli invoert duurt tot er weer voldoende capaciteit op het stroomnet is gecreëerd. Het Rijk en de partners gaan elk halfjaar beoordelen wat de situatie is en of er ruimte is voor nieuwe aansluitingen. Het eerste peilmoment na 1 juli is in oktober.
Oplossingen waaraan provincie Utrecht werkt
De provincie Utrecht werkt intensief samen met de netbeheerders, het Rijk en gemeenten aan maatregelen om de duur en de impact van de tijdelijke aansluitstop te verkleinen. Hierbij worden bestaande maatregelen geïntensiveerd en versneld. De belangrijkste oplossingen zijn als volgt:
Sneller bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations en kabelverbindingen
Vooral ten noorden van Utrecht is er meer ruimte nodig op het net. Daar wordt zowel gewerkt aan uitbreiding, als aan het bouwen van nieuwe stations, met bijbehorende verbindingen. Om deze stations zo snel mogelijk te realiseren zijn er verschillende versnellingsmaatregelen specifiek voor deze stations ingesteld. Hiermee hopen we een versnelling te realiseren van 2033 naar 2031.De concrete versnellingsmaatregelen voor Utrecht-Noord zijn als volgt:
- Gebiedsgerichte maatregelen
Rijkswaterstaat stelt een aanzienlijk deel van haar grond beschikbaar, zodat er zo min mogelijk particuliere grond nodig is. Er wordt breed onderzocht of er mogelijkheden zijn om grondeigenaren en omwonenden tegemoet te komen binnen de wettelijke kaders. - Werkwijze en aanpak
De werkwijze en planning worden zo efficiënt mogelijk ingericht om geen tijd te verliezen. Tegelijk wordt onderzocht waar binnen onderzoeken en juridische procedures tijdwinst mogelijk is. - Ontwikkeling en uitvoering
Tijdens het ontwerpen en bouwen staat snelheid voorop. Wanneer er extra materiaal nodig is, wordt dat snel geregeld.
- Piekbelasting op het stroomnet beperken
Door ter plekke, op het juiste moment het net te ontlasten met het leveren van elektriciteit op piekmomenten door middel van tijdelijke gasturbines en batterijen, kan ruimte worden gevonden. Er wordt door gemeenten en provincie gezocht naar locaties voor deze oplossingen.
- Beter benutten van het net door bedrijven en huishoudens
Als bedrijven en huishoudens het stroomnet slimmer gebruiken, wordt de kans op overbelasting kleiner. Vooral in de avond, tussen 16.00 en 21.00 uur, is het vaak erg druk op het net. Als er in die piekuren minder stroom wordt gebruikt, helpt dat. Zo kan de vaatwasser na 21:00 uur aangezet worden en de auto ‘s nachts op worden geladen. Dit helpt de piekuren op het stroomnet te verminderen en verkleint de kans op een stroomstoring.
Consequenties van de aansluitstop
De aansluitstop heeft grote economische en maatschappelijke gevolgen voor de regio. Hieronder zetten we de consequenties voor verschillende opgaven op een rij:
Woningbouw
Grootschalige nieuwbouwprojecten die al concreet genoeg en bekend zijn bij Stedin, kunnen de komende jaren nog worden aangesloten. Daarmee zijn 35.000 nieuwbouwwoningen veiliggesteld. Een aanvraag voor verzwaring van de huidige aansluiting, of een aanvraag voor een nieuwbouwwoning, krijgt geen garantie op aansluiting.
Economie
Voor grootverbruikers (grote bedrijven) geldt al 2 jaar een aansluitstop. Het gevolg is dat ongeveer 27 bedrijventerreinen in provincie Utrecht niet kunnen worden ontwikkeld. Ook kunnen bedrijven niet verduurzamen, uitbreiden en moeilijk verplaatsen. Dit probleem gaat zich nu ook voordoen bij het midden- en klein bedrijf (MKB).
Mobiliteit
Voor de uitrol van laadinfrastructuur betekent een aansluitstop dat nieuwe publieke laadpalen niet meer direct kunnen worden aangesloten. Dit vertraagt de groei van elektrisch vervoer. Samen met regionale netbeheerders en marktpartijen wordt gewerkt aan oplossingen om de plaatsing van laadpunten toch zoveel mogelijk door te laten gaan. Dat kan bijvoorbeeld met contracten, waarmee voertuigen alleen worden opgeladen buiten de piekuren op het stroomnet. Ook het aanbrengen van extra laadpunten op bestaande aansluitingen is een oplossing.
Energietransitie
Door de pauzeknop, kunnen particuliere woningeigenaren, verhuurders, MKB- bedrijven en maatschappelijke instellingen alleen overstappen naar het gebruiken en opwekken van duurzame energie als hun huidige elektriciteitsaansluiting daarop is berekend. Het uitbreiden van hun aansluitingen is nu niet mogelijk. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het elektrisch verwarmen en koken, het inzetten van een elektrische warmtepomp en het gebruik van zonnepanelen.
Dit vertraagt onder meer de plannen van woningcorporaties. Ook belemmert het inwoners die vanwege een verbouwing of verhuizing hun huis aardgasvrij willen maken of om mensen die hun huidige woning willen verduurzamen. Ze zullen nu eerst moeten nagaan wat er binnen hun bestaande aansluiting wel mogelijk is.
Daarbij helpt het als een gebouw goed is geïsoleerd, want dan is er minder elektriciteit nodig om het binnen behaaglijk te houden. Het scheelt ook als een warmtepomp slim wordt aangestuurd en bijvoorbeeld even geen stroom verbruikt als de inductiekookplaat aanstaat.
Verder kan het nemen van een hybride warmtepomp een tussentijdse oplossing zijn voor bestaande gebouwen om toch fors minder aardgas te verbruiken. Een hybride warmtepomp kan bij koude buitentemperaturen overschakelen op aardgas en vraagt dan minder elektriciteit.